Xung đột Trung Đông:

Kinh tế Vùng Vịnh thiệt hại nặng nề, đối mặt nguy cơ suy giảm sâu

Thứ tư, 18/03/2026 08:50

Xung đột tại Trung Đông và tình trạng tê liệt của Eo biển Hormuz đang đẩy các nền kinh tế Vùng Vịnh vào vòng xoáy rủi ro nghiêm trọng. Từ sụt giảm sản lượng dầu, thất thu hàng chục tỷ USD đến áp lực tài khóa và gián đoạn chuỗi cung ứng, khu vực này đang phải gánh chịu những tổn thất kinh tế nặng nề chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ.

Nhà máy lọc dầu tại Kuwait. Ảnh: Getty Image
Nhà máy lọc dầu tại Kuwait. Ảnh: Getty Image

Cuộc xung đột giữa Iran với Israel và Mỹ đã gây ra cú sốc lớn đối với các nền kinh tế phụ thuộc năng lượng tại Vùng Vịnh. Tâm điểm của khủng hoảng là eo biển Hormuz - tuyến trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu - gần như bị phong tỏa, khiến hoạt động xuất khẩu dầu bị đình trệ nghiêm trọng.Hệ quả trực tiếp là sản lượng dầu của các quốc gia chủ chốt lao dốc mạnh.

Theo ước tính của hãng định giá năng lượng Argus, tổng sản lượng dầu của các quốc gia vùng Vịnh Persian đã giảm khoảng 6,2 - 6,9 triệu thùng/ngày so với tháng 2-2025 do hoạt động xuất khẩu bị gián đoạn. Tình trạng này khiến các kho chứa nhanh chóng đầy lên, buộc nhiều nước phải cắt giảm sản lượng. Trong số các nước bị ảnh hưởng, Saudi Arabia đã tạm dừng hoạt động tại một số mỏ dầu ngoài khơi lớn, khiến sản lượng giảm khoảng 2 - 2,5 triệu thùng/ngày. Sản lượng của Iraq cũng giảm mạnh từ khoảng 4,42 triệu thùng/ngày trong tháng 2 xuống còn khoảng 1,5 - 1,7 triệu thùng/ngày vào đầu tháng 3 và có thể tiếp tục giảm xuống 1,2 - 1,3 triệu thùng/ngày.

Tại Kuwait, Tập đoàn Dầu khí Kuwait đã bắt đầu cắt giảm sản lượng và công suất lọc dầu, đồng thời tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với việc giao dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ. Sản lượng dầu của nước này đã giảm từ 2,59 triệu thùng/ngày trong tháng 2 xuống khoảng 2 triệu thùng/ngày và có thể tiếp tục giảm xuống khoảng 1,5 triệu thùng/ngày. Sản lượng của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng được cho là giảm từ 3,53 triệu thùng/ngày xuống khoảng 2,7 - 3 triệu thùng/ngày do khó khăn trong vận chuyển, trong khi công ty dầu khí quốc gia của Bahrain tuyên bố tình trạng bất khả kháng sau các vụ nổ tại nhà máy lọc dầu có công suất khoảng 405.000 thùng/ngày.

Tình trạng tắc nghẽn xuất khẩu khiến hàng triệu thùng dầu không thể tiếp cận thị trường, gây thiệt hại tài chính nặng nề. Ước tính, các quốc gia Vùng Vịnh đã “bỏ lỡ” khoảng 15,1 tỷ USD doanh thu năng lượng chỉ trong thời gian ngắn. Riêng Saudi Arabia thiệt hại khoảng 4,5 tỷ USD, trong khi Qatar cũng thất thu hàng trăm triệu USD do phải tạm dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng.

Không chỉ lĩnh vực dầu mỏ, tác động lan rộng sang toàn bộ nền kinh tế. Theo các chuyên gia, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, GDP của Qatar và Kuwait có thể giảm tới 14% trong năm 2026 – mức suy giảm nghiêm trọng nhất kể từ sau Chiến tranh Vùng Vịnh. Trong khi đó, Saudi Arabia và UAE dù có khả năng chuyển hướng xuất khẩu vẫn có thể ghi nhận mức giảm GDP lần lượt khoảng 3% và 5%.

Bên cạnh thất thu từ dầu, các quốc gia Vùng Vịnh còn phải đối mặt với chi phí phòng thủ gia tăng đột biến. Việc sử dụng các hệ thống đánh chặn hiện đại khiến chi tiêu quân sự tăng lên hàng tỷ USD, cao gấp nhiều lần so với chi phí tấn công của đối phương. Điều này tạo áp lực lớn lên ngân sách vốn phụ thuộc chủ yếu vào nguồn thu từ năng lượng.

Các ngành kinh tế ngoài dầu cũng chịu tác động tiêu cực rõ rệt. Lĩnh vực hàng không và du lịch – vốn là trụ cột quan trọng của khu vực – bị gián đoạn nghiêm trọng khi hàng chục nghìn chuyến bay bị hủy do đóng cửa không phận. Hoạt động đầu tư, bất động sản và thương mại cũng chững lại do tâm lý thận trọng gia tăng.Ngoài ra, gián đoạn nguồn cung khí đốt còn ảnh hưởng đến sản xuất phân bón, đẩy giá urê toàn cầu tăng mạnh, làm dấy lên nguy cơ lạm phát lương thực tại nhiều quốc gia đang phát triển. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu ứng lan tỏa toàn cầu của cuộc khủng hoảng.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia Vùng Vịnh đang phải triển khai nhiều biện pháp ứng phó như chuyển hướng xuất khẩu qua Biển Đỏ, tận dụng kho dự trữ và tìm kiếm tuyến vận tải thay thế. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo rằng những giải pháp này chỉ mang tính tạm thời và khó có thể bù đắp hoàn toàn thiệt hại nếu xung đột kéo dài.

AN BÌNH

Mỹ thận trọng khi tấn công “huyết mạch dầu mỏ“ của Iran

Nơi xử lý tới 90% dầu xuất khẩu của Iran, đảo Kharg đang trở thành điểm nóng địa chính trị. Washington cân nhắc mọi lựa chọn, nhưng một đòn tấn công có thể kéo theo hệ lụy toàn cầu.

Tổng thống Trump kêu gọi điều tàu chiến tới eo biển Hormuz

Căng thẳng tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu - đang gia tăng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các quốc gia có lợi ích năng lượng điều tàu chiến tới khu vực để bảo vệ tự do hàng hải. Trong khi đó, Iran cảnh báo có thể đáp trả các cuộc tấn công mà nước này cho là xuất phát từ lãnh thổ UAE...

Các nước vùng Vịnh thiệt hại hơn 15 tỷ USD doanh thu bán dầu

Các quốc gia sản xuất dầu mỏ vùng Vịnh ước tính đã “bỏ lỡ” khoảng 15,1 tỷ USD doanh thu năng lượng kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát, khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz gần như tê liệt.

Nga thu thêm gần 7 tỷ USD từ dầu mỏ sau 2 tuần xung đột Iran

Nga đã thu thêm hàng tỷ USD doanh thu từ dầu mỏ chỉ trong hai tuần giao tranh giữa Mỹ và Iran, khi giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị.

Xung đột Trung Đông: Eo biển Hormuz rực lửa, kinh tế toàn cầu đối mặt với cú sốc năng lượng

Căng thẳng quân sự tại Trung Đông đang lan rộng khi hàng loạt tàu thương mại bị tấn công gần eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Tình hình leo thang không chỉ đe dọa an ninh hàng hải tại Vùng Vịnh mà còn làm dấy lên lo ngại về nguy cơ khủng hoảng năng lượng và tác động tiêu cực đối với triển vọng kinh tế toàn cầu.